Оваа состојба не е инцидент, туку хроничен проблем. Пожарите на депонијата „Шапкар“ во Добрашинци, која се наоѓа на територија на општина Василево, но ја користи и Струмица, се редовна појава со години наназад. Она што особено ги загрижува граѓаните е фактот што оваа локација, според официјалните планови, треба да прерасне во централна регионална депонија за десет општини од Југоисточниот плански регион.

Науката ги потврдува стравувањата: Воздухот е сериозно загаден

Загриженоста на граѓаните не е неоснована. Неодамнешните анализи на воздухот во Струмица, спроведени од лабораторијата АМБИКОН при Универзитетот „Гоце Делчев“ во соработка со УНДП и Општина Струмица (март 2023 – април 2024), ги потврдија алармантните состојби.

Студијата идентификуваше шест главни извори на загадување, а меѓу нив е и „огнот на отворено и согорувањето на отпад“, што директно се однесува на практиките на депонијата. Просечната годишна концентрација на опасните ПМ2.5 честички во Струмица изнесува 42,7 µg/m³, што е за 70% над дозволената годишна гранична вредност. Во текот на грејната сезона, овие вредности се двојно повисоки од дозволените. Вдишувањето на овие честички е директно поврзано со респираторни и кардиоваскуларни заболувања, што претставува директна закана за здравјето на сите жители.

Официјалните планови го потврдуваат товарот врз регионот

Во „Планот за управување со отпад на Општина Струмица за периодот 2024-2029 година“ јасно стои дека депонијата во Добрашинци е предвидена да стане регионален центар. Ова ги потврдува тврдењата на граѓаните дека таму веќе се носи отпад и од други општини, со што обемот на смет постојано се зголемува.

Истиот план признава дека сегашните практики се далеку од идеални. Се наведува дека стапката на рециклирање е минимална (5-10%), а постојната депонија не ги задоволува ниту минималните технички критериуми за безбедно одлагање на отпад. Ова создава огромен ризик не само од пожари и аерозагадување, туку и од контаминација на почвата и подземните води, имајќи ја предвид близината на акумулацијата „Турија“, која е од витално значење за земјоделството во регионот.

Време е за одговорност и конкретни решенија

Додека Јавното претпријатие за комунални дејности „Комуналец“ во минатото често ги посочуваше несовесните граѓани и собирачи на отпад како подметнувачи на пожарите, а високите температури како причина за самозапалување, јасно е дека проблемот е од системска природа.

Граѓаните не бараат оправдувања, туку трајно и одржливо решение. Јавноста со право прашува:

• Кои се конкретните мерки што се преземаат за да се спречат пожарите и да се контролира загадувањето од депонијата?
• Како ќе се управува со депонијата кога таа ќе почне да го прима отпадот од целиот регион, ако сегашните количини не можат да се менаџираат?
• Дали постои мониторинг за потенцијалното загадување на водата и почвата во околината?

Игнорирањето на овој проблем е директен напад врз здравјето на сегашните и идните генерации. Крајно време е надлежните институции – локални и државни – да преземат одлучна, транспарентна и итна акција за да се стави крај на ова еколошко и здравствено злосторство во срцето на најголемата земјоделска котлина во државата.

Во МНД челнуваат и неколку академици од МАНУ. Ова Македонско научно друштво годинава го прослави својот 60-годишен јубилеј од формирањето. Тоа е најстаро македонско научно друштво кое по карактерот на дејноста е единствена научна асоцијација на интелектуалци во градот на конзулите и убавината – Битола. Друштвото е формирано на 25 април 1960 година во просториите на Државниот архив – Битола како Научно друштво, кое име го носело сѐ до 1968 година. Од 1960 па сѐ до 2002 година го носело името Друштво за наука и уметност – Битола, а тогаш било преименувано во Македонско научно друштво – Битола.

Во период од 60 години Друштвото како организација се занимава со научни прашања од различни области, а има статус на невладино, непартиско и непрофитно здружение на македонски граѓани. Според пишаните документи, Македонското научно друштво – Битола било формирано со решение Бр.. 04-3214/60 од Секретаријатот за внатрешни работи на Општина Битола, на 25 април 1960 година, како прва научна асоцијација во Битола. Иницијатори за формирањето на оваа асоцијација била група од битолски интелектуалци. На основачкиот состанок бил донесен Правилник за работа на Друштвото и биле избрани секретар и претседател на Друштвото како и тричлен Управен одбор. Тоа било група млади битолчани, интелектуалци, иницијатори за формирањето на Друштвото за наука и уметност. За Друштво кое оваа година прослави 60 години од својата успешна работа на полето на науката, културата и уметноста, од формирањето до денес имаат голем придонес плеада раководни личности, научници, интелектуалци и друг персонал кои со своите активности волонтерски ангажмани и ентузијазам придонеле оваа асоцијација да биде на пиедесталот во сверата на својата дејност.

Исто така, голем придонес имаат и членовите на Одделението за општествени науки; Одделението за правни науки; Одделението за природни науки; Одделението за применети науки и медицина; Одделението за технички науки; Одделението за уметност; Одделението за лингвистика и литература и Одделението за историско-географски науки.

Посебни заслуги за Македонското научно друштво – Битола има и мојот ментор Професор д-р спец. Борис Ангелков. Македонското научно друштво – Битола е сместено во зградата на Градската народна библиотека „Свети Климент Охридски“ во Битола. Во него членуваат 254 членови, а има 8 одделенија и е отворена научна асоцијација не само за научната фела од Македонија, туку и за Македонците во иселеништво и претставува поттик и патоказ за македонските научни, литературни, театарски и други асоцијации насекаде во светот. Денес сум посебно горд затоа што сум веќе и официјално редовен член на МАКЕДОНСКОТО НАУЧНО ДРУШТВО во секторот за природните науки. Благодарам за плакетата. Најголема благодарност за мојот ментор Проф. др.спец Борис Ангелков и на сите колеги од одборите во МНД што ми дадоа шанса да бидам дел од МНД и да дадам свој придонес за афирмирање на науката во Македонија и на меѓународно ниво

– Скопје 22
– Куманово 4
– Штип 1
– Тетово 6
– Струга 1
– Гостивар 1

На Клиниката за инфективни болести и фебрилни состојби почина пациент од Скопје (69г) хоспитализиран на 15 мај. Во ГОБ „8 септември“ почина пациент од Струга (70г) примен во болницата на 17 мај и двајца од Скопје, пациент на возраст од 70 години, примен на 28 мај и 47 годишен пациент на болничко лекување од 21 мај. Во денешниот извештај на ИЈЗ е евидентирано и бебето од Скопје кое, на барање на родителите, со авион беше транспортирано во Швајцарија каде починало. Бебето беше хоспитализирано на Детската клиника и имаше позитивен резултат на ковид-19.

Денеска Институтот за јавно здравје регистрира 19 оздравени пациенти.

– Скопје 8
– Куманово 3
– Прилеп 2
– Тетово 1
– Велес 1
– Битола 2
– Неготино 2

Досега во земјата се направени вкупно 28804 тестирања на ковид -19. Од вкупниот број направени тестови во изминатото деноноќие 487 тестира се во рамките на скринингот во градинки и геронтолошки установи. Тестирањата се направени преку Центрите за јавно здравје во Тетово, Битола, Куманово и Скопје, а потврден е еден позитивен случај во градинка во Тетово. Досега во рамките на скринингот се направени 3502 тестирања, а потврдени се вкупно 6 позитивни случаи на ковид-19.

Вкупната бројка на ковид дијагностицирани во нашата земја од почетокот на епидемијата изнесува 2164, бројката на оздравени пациенти е 1535, на починати е 131, а во моментов бројот на активни случаи во земјата изнесува 498.

„Изминативе денови беше забележано дека граѓаните или воопшто не носат маска таму каде што треба или несоодветно ја носат. Затоа Комисјата за заразни болести предложи санционирањето да почне веднаш. Јас утре овој предлог ќе го доставам на владината седница и се надевам дека најдоцна од вторник ќе почне казнувањето. Мора да се почитуваат овие мерки оти само така ќе имаме резулати во борбата со КОВИД-19“, кажа Филипче.

Дваесет евра е казната за неносење заштитна маска за физички лица, а 2.000 евра е казната за домашни и странски фирми кои не обезбедиле заштитни маски за вработените заради заштита од коронавирусот, стои во уредбата којаја доне се Владата.

„Глоба во износ од 500 евра во денарска противвредност, ќе се изрече за прекршок на секое одговорно лице во правното лице ако постапува спротивно на одредбите за обезбедување на заштитина опрема на вработените“, стои во Уредбата.

Од Владата откако ја донесоа уредбата за казнување рекоа дека до 30 април 2020, Министерството за внатрешни работи, Државниот санитарен и здравствен инспекторат, Државниот инспекторат за труд и Државниот пазарен инспекторат нема да казнуваат, туку само ќе изрекуваат опомени.

Валеријана (Valeriana officinalis L.)
Валеријаната е долговечно, зелјесто, право разгрането растение со непарно перасти листови. Висока е од 0,5-2 m. Цвета на крајот на пролета и во почетокот на летото. Приземните листови имаат дршка, а горните се седнати. Плодот е голем до 5 mm. Ова растение е распространето секаде, а најмногу на влажни места, покрај реки, потоци, ливади, ридови и планински предели во Европа. За подготовка на лек од валеријана се собира коренот, и тоа во есен. Чајот од коренот на валеријаната се употребува кај сите нервни заболувања. Одлични резултати се постигнуваат при епилепсија, стрес, анксиозност, депресија, хистерија, хипохондрија, грчеви околу срцето (при астма), болки во желудникот, цревата и др. Се препорачува за лекување на нервни главоболки, мигрена, вртоглавица и повраќање.
Се употребува на три начини: при општа вознемиреност, нервоза и несоница, кои се јавуваат како последица од нервози, особено за време на нервни срцеви тешкотии проследени со силно чукање на срцето. Воопшто, при појава на пречки во варењето на храната поради нервози, односно при недоволно лачење на секрети при нервоза предизвикана од грчевити состојби на мачнина, при нервозни повраќања и грчевити напади поради собирање гасови – чајот од валеријана е многу добар природен лек. Освен тоа, овој чај воопшто не е штетен, а тој е испробано средство и за одвикнување од употребата на алкохол и никотини. Чајот од валеријана не смее да се употребува повеќе од 3 недели, а потоа е потребно да се направи пауза од 5 недели. Валеријаната го намалува притисокот и успива, па затоа во случај на низок крвен притисок, подобро е да се употребува чај од глог наместо чај од валеријана.
Чај од смеса за нерви: потребно е 30 g валеријана, 30 g листови од нане, 40 g листови од горчлива детелина. Една голема лажица од оваа мешавина да се прелие со 2,5 dl зовриена вода, потоа да се остави да стои во затворен сад околу половина час и да се исцеди. Чајот се пие топол, три пати на ден по една мала чаша 100 ml по јадење.
Чај за нервоза, срцеви тешкотии и зголемен крвен притисок: потребна е смеса од 15 g валеријана, цвет од глог, цвет од лаванда, ким и 10 g маточина. Три големи лажици од смесата да се попарат со половина литар зовриена вода, потоа садот да се затвори и по два часа да се исцеди. Овој чај се пие заблажен со мед во 4 еднакви порции распоредени во текот на целиот ден.

Камилица (Matricaria chamomilla L)
Камилицата е едногодишно мало зелјесто лековито растение. Лековито растение со широк спектар на употреба. Расте високо од 10 до 30 cm, ретко до половина метар. Расте исклучиво на јака земја. Камилицата се бере од април до крајот на мај, понекогаш порано. Камилицата цвета преку цело лето. Нејзин најголем сејач е ветерот бидејќи кога ќе созрее, е многу дробна, семето е многу ситно и тенко. Камилицата создава многу семе, кое е многу лесно и со ветерот лесно се разнесува, и на тој начин се шири и расте камилицата. Чајот од камилица е најпознатиот и најраспространетиот чај со низа лековити својства. Се одликува со мошне сладок вкус, благотворно дејствува врз органите за варење и врз воспаленијата на кожата и слузокожата. Цветот на камилицата е многу успешен лек во лекувањето на желудочно-цревните заболувања, анксиозност, депресија, гастритис, ентеритис, колитис, надувувања, грчеви, гасови, премногу силни желудочни киселини, а се разбира и кај заболувањата на бубрезите, црниот дроб и жолчката. Камилицата се користи како лек против чирот на желудникот и на дванаесетпалечното црево. Во овие случаи, постојаната употреба на чајот од камилица во мали голтки не само што дејствува врз смирувањето на болките, туку и лекува. По консумирањето на камилицата, тројно се зголемува бројот на леукоцитите, се олеснува варењето, се отстрануваат гасовите. Камилицата мошне успешно се употребува и против тврда столица. Камилицата се употребува и надворешно при воспаленија на слузокожата и на кожата, за плакнење и подготвување облоги против очните и разните кожни болести, за инхалација, за купки, за гаргара за плакнење на женските гениталии и сл. Миењето на косата со концентриран чај од камилица го зацврстува коренот на косата. Кај потењето на рацете и нозете, при често повторување на купката нема да изостане посакуваниот ефект. Како мошне успешни се покажале влажните и топли облоги против хемороиди, односно облогите ги отстрануваат раните и воспаленијата на анусот. Клиничките истражувања потврдиле дека камилицата дејствува мошне успешно врз отстранувањето и уништувањето на бактериите од рани, се повлекуваат гнојните лачења дури и кај ракот и кај слични деформации, а исчезнува и непријатната миризба што доаѓа од деловите на ткивото што се распаѓа. Покрај сето тоа, камилицата ја прочистува крвта. Камилицата задолжително се употребува и за лекување раздразнетост, пречувствителност при невралгии, ревматизам, болки во половината, внатрешен немир, несоници, душевна изнемоштеност, преголем замор и слично.

Кантарион (Hypericum perforatum L.)
Кантарионот е повеќегодишно зелјесто растение високо околу 1 метар. Има многу цврсто, аглесто, разгрането стебло, исправено со странични гранки. Листовите се без дршки, долгнавесто јајчести, голи со светлозелена боја, со карактеристични проѕирни точки, со етерично масло. Златножолтите, средно големи убави цветчиња на врвот од стеблото образуваат цвет. Секој цвет има околу 50 прашници сраснати во 3 снопчиња, над кои се издига троделен толчник со темноцрвена боја. Кантарионот цвета од мај до септември. Расте на осветлени места во шумите, околу патиштата, на каменестите места и на ливадите. Кантарионот се размножува со семе, а се собира горната половина од растението за време на цветањето. Кантарионот е одамна познато лековито растение. Од ова растение се подготвува и познатото кантарионово масло што има повеќекратна примена во народната медицина. Кантарионот уште одамна бил познат меѓу луѓето. Во последните децении во голема мера е испитуван фармаколошки и се докажувани неговите лековити својства. Добро дејствува врз нервниот систем. Своевремено најмногу се употребувало маслото од кантарион, кое и денес се произведува. Маслото најмногу се користи за надворешно лекување рани, но и за внатрешна употреба. Маслото се става на рани што тешко зараснуваат, на застарени изгореници, а испробано и докажано е дека при вадење заби, раните подобро заздравуваат ако во нив се стави тампон натопен со масло од кантарион.

Треба да се знае и старото правило: раните полесно заздравуваат ако завојот на кој е ставен лекот се менува повеќе пати. Значи, потребно е во текот на неколку дена постојано да се менува завојот со масло од кантарион. Исто така, тоа масло е добар лек и за триење при ревматски заболувања и невралгии, а и во случај на крварење по ранување. Маслото од кантарион дејствува како балсам за отоци, рани, болки на коските и исчашување. Тоа е најдобро средство за спречување на создавањето рани од лежење кај болните и кај старите луѓе.
За лекување на депресијата добар е и сокот од кантарион, а треба да се пие најмалку по 2 лажици трипати на ден од 3 до 6 месеци. Чајот од листовите и од цветовите се користи за лекување на црниот дроб, ако е отечен, го спречува собирањето на слузта во белите дробови, а го лекува и мочниот меур, при хроничен бронхитис и астма.
Основен рецепт за подготовка на чај од кантарион е: во зовриена вода 2 dl се става 1 лажица ситно исечкана билка (лист и цвет), се трга од огнот, се остава да стои 10-15 минути во затворен сад и потоа се пие трипати на ден против гастритис, чир на желудник, пролив, при заболувања на црниот дроб, жолтица, воспаление на мочниот меур, нервни заболувања, главоболки, бубрежни тегоби, менструални тегоби, слабокрвност во комбинација со други треви и лекови, кашлица и друго. Кантарионот се користи и во ветеринарството за лекување на домашни животни, како средство против воспаленија кај отоците и како антибактериско средство за раните. Во народното ветеринарство, чајот од кантарион им се дава на животни при катар на желудникот и на цревата, заболувања на црниот дроб и на уринарните органи.
Забелешка: во големи дози кантарионот е отровен. Со кантарионовото масло не треба да се лекуваат свежи рани. Токсичност: кантарионот има фотосензибилно дејство, па уште пред употреба, пациентот треба да се предупреди да не се изложува на сонце за да не му се воспали кожата, а една од непожелните појави при изложување на сонце е појавата на оток на усните – како кај коњите. Хиперицинот, кој е ефикасен против депресијата, ја предизвикува таа фотосензибилност.
Лаванда (Lavandula officinalis L.)
Лавандата е повеќегодишна густа полугмушка, со многу вертикални фиданки, со висина до 1 m. Целото растение е сиво поради изобилството од влакненца. Листовите се прави, на двата краја малку стеснети, слични на листовите од рузмаринот. Цветчињата се ситни, виолетово-сини, пршленесто групирани по неколку цветови и собрани на врвовите од фиданките во цветови како класје. Цвета во јуни и јули. Таа е медитеранско растение и сака топла клима, но и поголема надморска височина, иако некои видови се распространети и во континенталниот дел. Се размножува вегетативно и со семе. Лавандата е индустриска. Растението се користи за добивање ароматично масло за козметика и фармацевтски препарати. Лавандата, исто така, ги брка комарците, тавтабитите, молците и други инсекти. Има пријатен мирис, но малку горчлив вкус. Како лек се употребува цветот. Лавандата се користела уште од античко-македонскиот и римскиот период. Древните лекари тврделе дека лавандата помага против воспаление на мозокот, вртоглавици, ладен желудник и др. Во фитомедицината цветовите од лаванда се користат за лекување кардиоваскуларни болести, како желудочно средство, против песок во урината и против воспаление на мочниот меур. Исто така, се употребува за подготовка на лековити купки при воспаление на зглобовите и изработка на ароматични, миризливи перници. Надворешно, валеријаната се употребува како додаток кон купките. Маслото предизвикува слаба локална анестезија. Служи и како коригенс за мирисите од многу лекови. Маслото се употребува и како лек, а освен тоа, многу се користи во парфимеријата и козметиката. Исушениот цвет се става меѓу облеката за да добие пријатен мирис, а во медитеранските земји букетите од лаванда служат за бркање комарци, тавтабити, молци и други инсекти.